Darowizna za życia a prawo do zachowku

Zachowek a darowizna

Zachowek stanowi instytucję prawa spadkowego, której celem jest ochrona osób najbliżej spokrewnionych ze zmarłym, w przypadku gdy zostaną one pominięte w napisanym przez niego testamencie. Miejmy jednak na uwadze, że otrzymując od spadkodawcy wcześniejszą darowiznę na przykład w postaci mieszkania, pomniejszymy automatycznie o jej wartość prawo do zachowku po śmierci owego darczyńcy.

Komu przysługuje zachowek?

Zachowek przysługuje zstępnym, małżonkowi, a także rodzicom osoby zmarłej, którzy nie zostali uwzględnieni w testamencie. Pierwszeństwo do zachowku ma małżonek, a także dzieci osoby zmarłej. Natomiast rodzice mają prawo do ubiegania się o zachowek, dopiero w sytuacji, kiedy zmarły nie pozostawił zstępnych.

Pozbawienie prawa do zachowku

Zachowek nie będzie przysługiwał małżonkowi, wobec którego sąd orzekł separację. To samo tyczy się orzeczenia o rozwodzie z winy drugiego małżonka.

Pozbawione prawa do zachowku będą również osoby wydziedziczone. Aby udział spadkowy stanowiący podstawę do obliczania podatku został ustalony, muszą zostać uwzględnieni nawet spadkobiercy niegodni, a nawet ci, którzy odrzucili spadek.

Podczas wyliczenia wysokości należnego każdej osobie zachowku, nie uwzględnia się poleceń i zapisów, a dolicza się do spadku darowizny uczynione przez spadkodawcę. Nie dotyczy to tylko:

  • darowizn, które zostały dokonane 10 lat wstecz od otwarcia spadku. Wyłączenie to jednakże dotyczy wyłącznie sytuacji, w której darowizny dokonano na rzecz osób, które nie są spadkobiercami, ani nie uprawniono ich do zachowku,
  • drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych,
  • darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

Darowizna za życia a prawo do zachowku

W sytuacji, gdy osoba uprawniona do zachowku otrzymała za życia spadkodawcy darowiznę w postaci mieszkania lub samochodu, wysokość przysługującego jej zachowku zostanie obniżona o wartość ofiarowanej rzeczy. Dopiero w ten sposób obliczona kwota może stać się podstawą roszczenia w stosunku do osoby, która otrzymała darowiznę kosztem pozostałych spadkobierców.

Istotnym jest fakt, że wartość otrzymanej darowizny obliczana jest według stanu z chwili jej dokonania, jak również według cen z chwili ustalania zachowku. Jeśli osobą uprawnioną do zachowku jest dalszy zstępny (chociażby wnuk) na poczet należnego mu zachowku doliczana jest również darowizna, która została dokonana przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnych (na przykład rodziców).