Separacja czy rozwód? Czym się różnią? Jakie są ich skutki prawne?

Jak wynika z najnowszych badań w Polsce, spada liczba zawieranych małżeństw, przy jednoczesnym wzroście liczby rozwodów. Podczas konsultacji prawnych, Klienci bardzo często nie widzą różnicy pomiędzy instytucją rozwodu, a separacji. Warto więc bliżej przyjrzeć się zagadnieniu tak, by znaleźć najkorzystniejsze rozwiązanie w niezwykle trudnej sytuacji, jaką jest zakończenie małżeństwa.

Mimo iż decyzja o separacji bądź rozwodzie jest kwestią indywidualną, należy zdawać sobie sprawę z podstawowej różnicy dzielącej obie instytucje. Definitywnym skutkiem rozwodu jest ustanie małżeństwa w świetle prawa. Orzeczenie przez sąd rozwodu jest nieodwracalne, a byli małżonkowie mogą ponownie wziąć ślub i stworzyć nowe, odrębne rodziny. Separacja uchyla zaś wspólnotę bez rozwiązania małżeństwa, skutkując jej dalszym trwaniem oraz zakazem wstępowania w nowy związek. Separacja często jest stosowana jako pierwszy krok do rozwodu, tak by zapewnić małżonkom możliwość zdystansowania się przed podjęciem ostatecznej decyzji. W przypadku zażegnania konfliktu na zgodny wniosek partnerów sąd może orzec o zniesieniu separacji. Dodatkowo warto zaznaczyć, iż zmiana nazwiska, a konkretniej powrót do nazwiska sprzed małżeństwa może nastąpić wyłącznie po orzeczeniu rozwodu. Przy separacji taka możliwość nie istnieje.

Podstawowe przesłanki prawne.

Orzeczenie przez sąd separacji bądź rozwodu ma także różne przesłanki. Podstawową przesłanką do orzeczenia rozwodu jest zupełny i trwały rozkład pożycia małżonków. W przypadku separacji nie ma konieczności wykazywania trwałego rozkładu pożycia, wystarczy opierać się na jego zupełności, co z kolei łatwiej i szybciej udowodnić. Ponadto orzeczenie separacji może nastąpić w trybie nieprocesowym (na wspólny wniosek i bez posiadania potomstwa).

Finansowe skutki rozwodu i separacji.

Zarówno w przypadku orzeczenia rozwodu, jak i separacji dochodzi do powstania ustroju rozdzielności majątkowej. Małżonkowie tracą także prawo do wzajemnego dziedziczenia po sobie z ustawy. Inaczej natomiast wygląda kwestia obowiązku alimentacyjnego. Rozwód bez orzekania o winie skutkuje obowiązywaniem 5-letniego terminu z możliwością przedłużenia go w szczególnych przypadkach. Przy orzeczeniu separacji taki termin nie obowiązuje, małżonkowie są wręcz zobowiązani do wzajemnej pomocy. Dotyczy to zarówno wsparcia materialnego, jak i psychicznego np. podczas choroby.

Opieka rodzicielska po rozstaniu.

Niezależnie od tego, czy sąd orzekł rozwód czy separację w przypadku posiadania małoletnich dzieci opieka rodzicielska może zostać powierzona tylko jednemu małżonkowi, tym samym ograniczając prawa drugiego np. poprzez formalne uregulowanie kontaktów z dzieckiem.

Opłata sądowa za rozwód i separację.

Kolejną wartą uwagi kwestią jest wysokość opłaty sądowej. Opłata rozwodowa wynosi 600 złotych, a koszt separacji przy wspólnym wniosku stron nieposiadających małoletnich dzieci to jedynie 100 złotych.

Dla kogo rozwód, dla kogo separacja?

Rozwód niewątpliwie jest rozwiązaniem ostatecznym przeznaczonym dla małżeństw, które nie widzą szans na zażegnanie konfliktu. Separacja, pomimo pociągających za sobą skutków prawnych częściej jest wybierana jako tzw. bezpieczne rozwiązanie. Pozwala stronom od siebie odpocząć, daje szansę na poprawę stosunków i rehabilitację w oczach małżonka. Na separację sądową decydują się osoby kierowane światopoglądem, pobudkami religijnymi bądź też takie, które nie chcą jeszcze ostatecznie rozstrzygać o losach małżeństwa.